De reinigende weg

Onlangs is de derde cyclus van Wegen naar de Toekomst van start gegaan met onder
meer het thema Multifunctionele Weg. Het thema Multifunctionele Weg beoogt
invulling te geven aan de gedachte dat infrastructuur in de toekomst een multifunctioneel
gebruik kent en duurzaam in constructie en vormgeving is. Het streven is daarbij om de
tijd en ruimte die de weg (de wegconstructie zelf als ook de wegbermen en de directe
omgeving voor zover eigendom van de wegbeheerder) in alle dimensies inneemt, niet
exclusief voor te behouden aan het faciliteren van verkeer, maar tevens te gebruiken
voor andere relevante maatschappelijke behoeften. Het maatschappelijk breed gedragen
standpunt dat ruimte in Nederland schaars is en daarom zo optimaal mogelijk gebruikt
moet worden, ligt aan deze gedachte ten grondslag.

Het is een onmiskenbaar gegeven dat (weg)infrastructuur een substantieel beslag legt op
deze schaarste aan ruimte. Binnen de huidige constellatie van de wegconstructie vervullen
weglichaam en bermen een duidelijke en relevante functie in het ondersteunen van de
verhardingsconstructie, respectievelijk in de verwezenlijking van verkeersveiligheid.
Deze beide componenten van de wegconstructie bestaan uit grote hoeveelheden
grondstoffen, die eenmaal in positie gebracht hun taak statisch uitvoeren. Miljoenen
kubieke meters doorgaans primaire bouwstoffen als zand verkeren op deze manier
decennia lang in een status quo. Ook de winning van deze primaire bouwstoffen doet
een beroep op de schaarste aan ruimte.

Daarnaast komen bij diverse processen grondstoffen vrij die kwalitatief in eerste instantie
ongeschikt zijn voor toepassing als bouwstof, maar daartoe wel de potentie bezitten.
Het is veelal de aanwezigheid van verontreinigingen die de wegbeheerder als gevolg van
wettelijke regelingen ervan weerhoudt dergelijke grondstoffen zonder meer in een werk
te gebruiken. Afhankelijk van de mate van verontreiniging worden deze grondstoffen
door opslag in permanente of tijdelijke depots uit de bouwstoffen cyclus gehaald. In deze
depots kunnen verontreinigde grondstoffen door middel van chemische of mechanische
processen opgewerkt worden tot kwalitatief bruikbare bouwstoffen.

Onder meer vanwege het ruimtebeslag ondervindt de aanleg van dergelijke depots grote
maatschappelijke weerstand. Het ligt voor de hand om te proberen de functionele maar
verder statische inbeslagname van ruimte door weglichaam en bermen te combineren
met het verwijderen van verontreinigingen uit grondstoffen door deze onder of naast de
weg zodanig toe te passen dat reiniging optreedt.

In de dialoogfase van het thema Multifunctionele Weg is veelvuldig het idee geopperd
dat de weg op hierboven geschetste wijze een bijdrage moet kunnen leveren aan het
oplossen van het baggerspecieprobleem. In de komende decennia komen tientallen
miljoenen kubieke meters licht en zwaar(der) verontreinigde baggerspecie vrij, bij
onder andere het op diepte houden van vaarwegen. De rijksoverheid heeft in de
beleidsnota ‘Tienjarenscenario Waterbodems’ aangegeven dat zij actief wil zoeken naar
mogelijkheden voor hergebruik (verwerking en afzet) van die baggerspecie als bouwstof.
Het pilotproject ‘De reinigende weg’ past binnen deze beleidsdoelstelling.

De bedoeling van de pilot is om een (deel van een) wegvak te realiseren dat voldoet aan
de volgende eisen:
• verontreinigingen worden aantoonbaar gereduceerd;
• voor realisatie van de pilot op locatie dient de baggerspecie direct na baggeren naar
de geselecteerde locatie vervoerd te worden;
• het concept is innovatief, hetzij door een toepassing van nieuwe technieken, hetzij
door een nog niet eerder gebruikte combinatie van bestaande technieken;
• het concept is geschikt om na de pilot op grotere schaal te worden toegepast;
• er worden geen blijvend nadelige effecten veroorzaakt voor
weggebruikers of beheerders;
• de uitvoering dient te geschieden binnen de dan geldende wet- en regelgeving
(bouwstoffenbesluit, vergunningen e.d.).
Een uitgebreidere invulling van het concept reinigende weg doordat ook direct
verkeers-gerelateerde verontreinigingen, zoals run-off en uitlaatgassen worden
gereinigd, zal extra worden gewaardeerd. Een concept waarbij ook rekening
gehouden wordt met landschappelijke inpassing, esthetische en ecologische
aspecten zal extra worden gewaardeerd.